a


a
I
1. «pierwsza litera alfabetu łacińskiego»
a) «odpowiadająca samogłosce a»
◊ A b c «elementarne wiadomości z jakiegoś zakresu»

A b c tańca.

A b c radioamatora.

◊ Od a do z «od początku do końca, wszystko»
b) «w numeracji porządkowej oznaczająca: pierwszy; w numeracji liczbowej używana dla odróżnienia przedmiotów oznaczonych tym samym numerem, np. 3 i 3a»
2. «samogłoska ustna wymawiana przy szerokim otwarciu jamy ustnej i niskim położeniu języka»
3. «powtarzająca się głoska nucona przy usypianiu dziecka; także przyśpiewka w kołysankach»

Aa! kotki dwa, szare, bure obydwa.

4. muz. «szósty dźwięk w diatonicznym szeregu podstawowym; la»
∆ A-dur «gama lub tonacja durowa z trzema krzyżykami»
∆ a-moll «gama lub tonacja molowa bez znaków przykluczowych»
II
1. «spójnik zespalający zdania lub ich części i uwydatniający ich związki treściowe»
a) «uzupełnianie się lub luźny związek treści»

Miał na sobie zimowe palto, a na głowie filcowy kapelusz.

b) «przeciwstawność z przeczeniem przy jednym z członów»

Zrobisz to dzisiaj, a nie jutro.

c) «przeciwstawność bez przeczenia»

Dużo, a dobrze.

d) «wynikanie»

Zastąpię cię w pracy, a ty odpoczniesz.

e) «wyjaśnianie i uzupełnianie treści zdania poprzedniego»

Uważaj, bo upadniesz, a takie upadki bywają niebezpieczne.

Ja młoda śród młodzieży, a droga cnoty śliska. (Mickiewicz)

2. «partykuła nawiązująca i wzmacniająca»

A nie mówiłam, że będzie za późno?

Ciągle się pyta, a gdzie, a co, a jak.

A łotry, a draby, a hultaje!

3. «partykuła łącząca wyrazy powtórzone dla celów ekspresji»

Wcale a wcale.

Oczekuję wiadomości z wielką a wielką ciekawością.

Te przykłady można mnożyć a mnożyć.

4. «partykuła łącząca powtórzone zaimki wskazujące, użyte zamiast dokładnego określenia treści, do której się odnoszą»

Nazywać się tak a tak.

Taki a taki lekarz przyjmuje w tych a tych godzinach.

5. «wykrzyknik wyrażający różne żywe stany i postawy uczuciowe, czasem powtórzony»

A! co widzę?

Aa! - odetchnął z ulgą.


Słownik języka polskiego . 2013.


We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.