przy


przy
«przyimek łączący się z rzeczownikiem (lub innymi wyrazami pełniącymi jego funkcję) w miejscowniku; sygnalizuje stosunek współwystępowania, styczności w czasie i przestrzeni; elementem, do którego coś jest odnoszone za pomocą przyimka przy może być»
a) «przedmiot położony w pobliżu, w bezpośrednim sąsiedztwie czegoś»

Siedzieć przy biurku, przy stole.

Stać przy oknie, przy kominku.

Przy domu był ogródek.

Samochód zwalnia przy skrzyżowaniu.

Nosić szablę przy boku.

Mieszkać przy szkole.

Pokoik przy sklepie.

Od rana do wieczora przy kuchni.

Przychodnia przy ulicy Żeromskiego.

Biblioteka przy Uniwersytecie Jagiellońskim.

◊ Głowa przy głowie «o ludziach stłoczonych stojących ciasno jeden obok drugiego»
◊ Ramię przy ramieniu a) «bardzo blisko siebie; obok siebie» b) «dążąc do jednego celu; razem, wspólnie, solidarnie»
◊ (Trzymać) ręce przy sobie «nie bić, nie dotykać kogoś»
◊ Raz przy razie «gęsto obok siebie, nic nie opuszczając»

Obszywać szwy raz przy razie.

b) «czas (często przybliżony), kiedy coś się dzieje»

Przy święcie spali dłużej.

Pogawędka przy kolacji.

Polubili się przy pierwszym spotkaniu.

∆ Przy czym, przy tym «człony nawiązujące, przyłączające inne zdanie z uwydatnieniem równoczesności zdarzeń lub ich powiązania okolicznościowego»

Jest bardzo zdolny, przy tym pracowity.

Sama zarabiała na siebie, przy czym pomagała młodszemu rodzeństwu.

c) «osoba, której ktoś towarzyszy, która współuczestniczy w czymś»

Mieszkać przy rodzicach.

Zawrzeć umowę przy świadkach.

d) «okoliczność towarzysząca czemuś; przyczyna czegoś»

Tańczyć przy adapterze.

Ulec wypadkowi przy pracy.

Przy odrobinie szczęścia może zdać ten egzamin.

e) «osoba lub rzecz stanowiąca kontrast z kimś, z czymś; przedmiot porównania»

Przy rosłym bracie wydawał się niepozorny.

Mieć siwe włosy przy młodej twarzy.

f) «to, na co się kieruje, z czym się wiąże czyjaś praca»

Naprawiać coś przy motorze.

g) przestarz. «to, z czego ktoś korzysta, co ktoś zachowuje, zatrzymuje»

Utrzymać się przy majątku.

◊ Zostać przy życiu «ocaleć»
◊ Być przy czymś np. przy zdrowiu, apetycie, przy zdrowych zmysłach itp.; być przy pieniądzach «przejawiać coś w pełni; dysponować czymś»
◊ Być, chodzić przy zegarku, przy szabli, przy pistoletach «mieć zegarek, szablę, pistolety przy sobie»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • przy — {{/stl 13}}{{stl 8}}przyim., łączy się z miejscownikiem {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} wskazuje na położenie w pobliżu czegoś; obok, blisko : {{/stl 7}}{{stl 10}}Siedział przy stole, przy biurku. Uczeń… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • przy- — 1. {{/stl 13}}{{stl 7}} przedrostek tworzący czasowniki pochodne od czasowników podstawowych; cząstka ta może wprowadzać następujące znaczenia: {{/stl 7}}a) {{/stl 13}}{{stl 7}}dotarcie do jakiegoś miejsca, znalezienie się w pobliżu czegoś, np.… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • przy- — 1. «przedrostek tworzący czasowniki pochodne od czasowników (niekiedy od innych wyrazów) oznaczający najczęściej» a) «osiągnięcie celu przestrzennego, bliskości, sąsiedztwa czegoś, np. przybiec, przynieść, przyciągnąć, przyprowadzić, przypłynąć»… …   Słownik języka polskiego

  • Przy Olczyskiej — (Закопане,Польша) Категория отеля: Адрес: Jaszczurówka 28, 34 500 Закопане, Польша …   Каталог отелей

  • Przy Teatrze — (Лодзь,Польша) Категория отеля: Адрес: ul. Więckowskiego 20/23, Śródmieście, 90 722 Ло …   Каталог отелей

  • przy ludziach — {{/stl 13}}{{stl 8}}przysł., pot. {{/stl 8}}{{stl 7}} publicznie, w towarzystwie innych osób : {{/stl 7}}{{stl 10}}Przy ludziach zrobiła mu okropną awanturę. Możemy pogadać, ale nie przy ludziach. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • przy pomocy — {{/stl 13}}{{stl 8}}przyim., łączy się z dopełniaczem {{/stl 8}}{{stl 7}} wskazuje na osoby (rzadziej przedmioty) pomocne przy danej czynności; dzięki : {{/stl 7}}{{stl 10}}Przy pomocy przyjaciół zerwał z nałogiem. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • przy tym — {{/stl 13}}{{stl 8}}spój. {{/stl 8}}{{stl 7}} łączy zdania lub równorzędne człony zdań, wskazuje na łączenie treści, nawzajem się dopełniające pod względem czasu lub okoliczności : {{/stl 7}}{{stl 10}}Była piękna, przy tym bogata. W konkursie… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • przy drzwiach otwartych — {{/stl 13}}{{stl 8}}przysł. {{/stl 8}}{{stl 7}} najczęściej o procesie, obradach: w sposób jawny, bez ograniczania dostępu do informacji o wydarzeniu : {{/stl 7}}{{stl 10}}Proces odbywał się, wbrew obawom dziennikarzy, przy drzwiach otwartych.… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • przy drzwiach zamkniętych — {{/stl 13}}{{stl 7}} bez udziału osób postronnych, w obecności osób urzędowych i zainteresowanych; niejawnie (o rozprawach sądowych, obradach, posiedzeniach itp.) : {{/stl 7}}{{stl 10}}Proces toczy się przy drzwiach zamkniętych. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień


We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.