wierzch

m III, D. -u; lm M. -y
1. «górna lub zewnętrzna część, warstwa, powierzchnia czegoś, górny brzeg czegoś (w przeciwieństwie do dolnej lub wewnętrznej części, warstwy, powierzchni, dolnego brzegu)»

Wierzch dłoni, stopy.

Wierzch tkaniny, futra, buta.

Sadzawka zamarzła po wierzchu, z wierzchu.

Wydostać się na wierzch nasypu.

Włożyć serdak futrem na wierzch.

∆ Coś przelewa się, przesypuje się przez wierzch «coś przelewa się, przesypuje się przez górne krawędzie naczynia»
∆ Dolać, dosypać, nalać, nasypać itp. do (samego) wierzchu, po (sam) wierzch, pod (sam) wierzch «dolać, dosypać do brzegów, do górnego krańca, nalać, nasypać po brzegi, pełno»
∆ Włożyć, nosić coś na wierzch (czegoś) «włożyć, nosić coś na innym ubraniu»
◊ Czyjeś (jest) na wierzchu «ktoś ma rację, tryumfuje»
◊ Mieć coś na wierzchu; coś jest, stoi itp. na wierzchu «mieć coś nie schowane, łatwe do znalezienia; coś jest odkryte, na widoku»
pot. Oczy wychodzą, wyłażą, wyskakują komuś na wierzch «ktoś dziwi się czemuś, zachwyca się czymś ponad zwykłą miarę»
□ Prawda jak oliwa (zawsze) na wierzch wypływa.
2. «tkanina, skóra itp. pokrywająca coś z zewnątrz; pokrycie, obicie»

Dać nowy wierzch na tapczan.

Spruć wierzchy kołder.

3. «pokrywa, wieko»

Oderwać wierzch od pudełka.

4. daw. «jazda na grzbiecie zwierzęcia»
dziś tylko we fraz.: Koń pod wierzch «koń używany do jazdy na nim; wierzchowiec»
◊ Jechać, jeździć wierzchem «jechać, jeździć na grzbiecie zwierzęcia, zwykle konno»

Słownik języka polskiego . 2013.

  • Wierzch — Deutsch Müllmen   Village   …   Wikipedia

  • wierzch — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż IIb, D. wierzchu {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} zewnętrzna warstwa, powierzchnia czegoś, górna część, górny brzeg czegoś : {{/stl 7}}{{stl 10}}Wierzch płaszcza, kołdry, kożucha.… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • wierzch — 1. Chodzić pod wierzchem «o zwierzęciu, które jest przeznaczone do jeżdżenia na nim»: Dorodny koń. Kiedyś nawet pod wierzchem chodził. W. Myśliwski, Sad. 2. Coś wyszło, wypłynęło itp. na wierzch «coś stało się jawne»: (...) prawda, kiedy wychodzi …   Słownik frazeologiczny

  • Deutsch Müllmen — Wierzch Hilfe zu Wappen …   Deutsch Wikipedia

  • Głogówek — Town Hall on Main Square …   Wikipedia

  • koń — 1. Czarny koń «osoba lub rzecz, która niespodziewanie wygrywa w jakiejś konkurencji, okazuje się lepsza od faworytów»: Żaden z czarnych koni prezydenckiego wyścigu w USA nie wytrzymał nawet połowy prawyborów. GW 01/03/2000. 2. Gnać, jechać,… …   Słownik frazeologiczny

  • oko — 1. Ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało «zwrot podkreślający wyjątkowość i rzadkość czegoś»: (...) jeżeli zaufacie Ewangelii – zobaczycie rzeczy, których ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało, a które Bóg przygotował dla tych, co Go… …   Słownik frazeologiczny

  • przewrócić — dk VIa, przewrócićcę, przewrócićcisz, przewrócićwróć, przewrócićcił, przewrócićcony przewracać ndk I, przewrócićam, przewrócićasz, przewrócićają, przewrócićaj, przewrócićał, przewrócićany 1. «spowodować upadek (czyjś lub czegoś); wywrócić, obalić …   Słownik języka polskiego

  • wtoczyć — dk VIb, wtoczyćczę, wtoczyćczysz, wtocz, wtoczyćczył, wtoczyćczony wtaczać ndk I, wtoczyćam, wtoczyćasz, wtoczyćają, wtoczyćaj, wtoczyćał, wtoczyćany «tocząc wprowadzić coś do wnętrza albo na wierzch czegoś» Wtoczyć beczkę do piwnicy. wtoczyć się …   Słownik języka polskiego

  • wierzchni — {{/stl 13}}{{stl 8}}przym. IIa {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} stanowiący wierzch czegoś, umiejscowiony na wierzchu – na górnej lub zewnętrznej części czegoś; zewnętrzny, górny : {{/stl 7}}{{stl 10}}Wierzchnia… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.